Dobra atmosfera w pracy jest często bardzo niedoceniana. Gdy myślimy o wypaleniu zawodowym, z reguły mamy na myśli nadmiar obowiązków lub czyjś pracoholizm. Jednak często nie jest to jedyny powód. Czasami jest to skutkiem niezbyt przyjaznych, a nawet toksycznych relacji w środowisku zawodowym.
Na czym polega syndrom wypalenia zawodowego?
Brak odpoczynku, wieczne nadgodziny i wszystko „na wczoraj”. Skąd my to znamy, prawda? Firmy często same wywołują w pracownikach takie poczucie niekończącej się pilności, żeby doprowadzić zatrudnionego do stanu permanentnego wyczerpania. To mechanizm, który powoduje, że zmęczone osoby nie mają już czasu ani siły zadawać pytań o sens wykonywanych zadań ani myśleć o dalszej karierze. Wyczerpanymi osobami najłatwiej się steruje, a dopóki zupełnie się nie wypalą, wykonają jeszcze pracę „za kilka osób”, czyli daleko przekraczającą możliwości jednej osoby. Po dłuższym czasie pracownik zostaje z niemijającym nawet po odpoczynku zmęczeniem, brakiem energii i chęci do pracy. Kończy się to często długotrwałym zwolnieniem albo utratą zatrudnienia.
Ten problem staje się szczególnie widoczny u osób zbliżających się do czterdziestki. Jest to spowodowane wieloma czynnikami. Między innymi kumulujący się latami stres i przepracowanie coraz bardziej dają o sobie znać. Organizm też zaczyna naturalnie zwalniać, a procesy regeneracji nie są już tak spektakularne jak w czasach wczesnej młodości.
Jaka jest skala tego zjawiska w Polsce?
Według danych panelu badawczego Ariadna z 2025 roku „aż 8 na 10 Polaków uważa, że wypalenie zawodowe to poważny problem. Większość, bo 64%, już go doświadczyła. Równocześnie aż 89% uważa, że pracodawcy bagatelizują skalę tego zjawiska. 31% spośród osób dotkniętych wypaleniem stwierdziło, że ten stan trwał u nich do pół roku, a u 36% dłużej niż rok.” (https://panelariadna.pl/news/zmeczeni-zdemotywowani-i-na-skraju-wypalenia-zawodowego-praca-polakow-w-soczewce).
Co najczęściej powoduje wypalenie zawodowe?
Jedną z oczywistych przyczyn jest nakładanie na zatrudnionego zbyt wielu obowiązków oraz wyznaczanie na ich wykonanie bardzo krótkich terminów. Przytłoczeni pracą pracownicy często zostają po godzinach, rezygnując z odpoczynku. Z powodu niekończących się deadline’ów przełożeni odwlekają decyzje o udzieleniu zgody na zasłużony urlop, co skutkuje jeszcze większym zmęczeniem pracobiorcy.
Przeczytaj również: Kompetencje miękkie – Twój klucz do sukcesu!
Coraz bardziej powszechne staje się zmuszanie pracowników do zakładania grup na Facebooku lub Whats’appie, które służą, nie jak pierwotnie zakładano, do wymiany informacji zawodowych czy grafików, ale do pogadanek na temat czyjegoś stylu pracy, wylewania żali czy pretensji. To prowadzi często do poniżania danej osoby przez grupę lub przełożonego na tle grupy. Zamiast spotkań twarzą w twarz na terenie zakładu pracy załatwia się takie sprawy, dając publiczne reprymendy na grupie. Powoduje to przewlekły stres i napięcie. Dzieje się to również w czasie, który powinien być wolny od pracy, a także podczas zwolnień chorobowych czy urlopów, uniemożliwiając odpoczynek i potrzebną regenerację. Jest to coraz częstsza praktyka, ponieważ osoby, które boją się powiedzieć pewne rzeczy wprost, wykorzystują do tego prywatne fora. To daje też „niepisane” zezwolenie na wykorzystywanie dostępności pracownika 24 godziny na dobę. Tego typu relacje w pracy bywają bardzo toksyczne, odbierając zatrudnionemu godność i poczucie własnej wartości oraz wywołując poważne objawy somatyczne…
Jakie są skutki przewlekłego stresu w pracy?
„Najczęściej wskazywanymi przez respondentów objawami wypalenia zawodowego są chroniczne zmęczenie i brak energii (70% je odczuwało), brak motywacji do pracy (63%) oraz utrata poczucia sensu wykonywanej pracy (47%).” Ponadto 35% badanych zaczęło odczuwać negatywne nastawienie do swoich przełożonych lub współpracowników, a aż 32%, czyli prawie 1/3, doświadczyło problemów ze snem. (https://panelariadna.pl/news/zmeczeni-zdemotywowani-i-na-skraju-wypalenia-zawodowego-praca-polakow-w-soczewce)
Jak nie dopuścić do burnoutu?
Jedną z najważniejszych rzeczy jest zadbanie o własny dobrostan. Warto nauczyć się lepszej komunikacji oraz stawiania jasnych granic, niepozwalających na wykorzystywanie naszej dobroci i lojalności wobec pracodawcy. Jeśli nie możemy pozwolić sobie na dłuższy odpoczynek, dobrze skorzystać chociaż z krótkiego urlopu, gdyż zaniedbany organizm szybko wystawi nam odpowiedni rachunek.
Toksyczne relacje a efektywność w pracy
Firmy zwracają coraz większą uwagę na to, kogo zatrudniają na wyższe stanowiska. Często jedna nieodpowiednia osoba może doprowadzić w dłuższej perspektywie do demotywacji i wypalenia całego zespołu, a nawet odejścia kluczowych specjalistów.
„Świadomy lider potrafi zatrzymać się w emocjach, nazwać to, co dzieje się w nim i w zespole, a następnie działać z intencją, a nie z automatu. Ma też odwagę inicjować trudne rozmowy, wyznaczać granice i szukać rozwiązań zamiast winnych. W takiej kulturze feedback staje się narzędziem rozwoju, a nie karą.”(https://www.humag.pl/reszko/toksyczne-relacje-wypalaja-liderow-i-zabijaja-firmy)
Autor tekstu: Joanna Świeczkowska
Z wykształcenia specjalista ds. turystyki, lubiący podróże oraz poznawanie nowych kultur. Zawodowo zajmujący się obsługą klientów/sprzedażą w dziale exportu oraz obsługą gości w hotelowej recepcji przez ostatnich kilka lat. Dobrze czujący się w tematach rozwoju osobistego oraz psychologii, ponadto potrafiący tworzyć unikalne treści reklamowe z nutą artystyczną, zgodne z aktualnymi trendami. Zainteresowania: zdrowy styl życia, numerologia i astrologia.